Μετεωρολογία

Τι είναι τα μελτέμια ή ετησίες.

Πότε παρατηρήθηκαν τα μελτέμια, πως δημιουργούνται, ποιά είναι η συχνότητα εμφάνισής τους;

Ακούμε τον όρο μελτέμια ή ετησίες συχνά αλλά ξέρουμε τι είναι, πότε παρατηρήθηκαν, πώς δημιουργούνται, ποιά είναι η συχνότητα εμφάνισής τους; Οφελούν ή όχι ; Ας δούμε λοιπόν μερικά πράγματα αυτά.

Ιστορική αναδρομή.

Πρώτος ο Αριστοτέλης (384 – 322 πΧ), που θεωρείται πατέρας της Μετεωρολογία, αναφέρει τα μελτέμια,  δηλαδή τους ανέμους βόρειας κατεύθυνσης που πνέουν στη διάρκεια του καλοκαιριού ως Ετησίες.  Επίσης αναφέρει  ότι οι άνεμοι αυτοί πνέουν κατά το θερινό ηλιοστάσιο ήτοι από 21 Ιουνίου  έως και 25 Ιουλίου. Αργότερα ο αρχαίος Ελληνας μαθηματικός  Εύδοξος (404 – 335 πΧ) θα παρατηρήσει οτι οι ετησίες πνέουν από 24 Ιουλίου έως κ τέλος Αυγούστου. Σήμερα οι άνεμοι αυτοί ονομάζονται μελτέμια που για κάποιους η λέξη είναι δάνειο από τη Τουρκική γλώσσα. Ωστόσο άλλοι υποστηρίζουν οτι η ονομασία προέρχεται απο τις λατινικές λέξεις  mal tempo δηλαδή άσχημος καιρός.

Πως δημιουργείται  το μελτέμι;

Κάποιο μελτέμι ξεκινά από την Ινδική χερσόνησο και συγκεκριμένα από το Μουσωνικό χαμηλό.Το Μουσωνικό χαμηλό είναι ένα θερμικό χαμηλό που δημιουργείται στην περιοχή της Ινδικής χερσονήσου το καλοκαίρι. Οι χαμηλές πιέσεις του, 1004 mb, φτάνουν μέχρι τη Νοτιοανατολική Μεσόγειο αλλά δεν ευνοούν τις ανοδικές κινήσεις και δεν δημιουργούνται καιρικά φαινόμενα. Το αντίθετο θα γίνει όταν οι χαμηλές πιέσεις συνδυαστούν με τις υψηλές πιέσεις  που επικρατούν το καλοκαίρι πάνω από τα Βαλκάνια και τη Κεντρική Ευρώπη. Τότε δημιουγείται ένα βόρειο ρεύμα και μόνο πάνω από το Αιγαίο, το γνωστό μελτέμι.

Γιατί δεν έχουμε μελτέμια στο Ιόνιο, θα αναρωτηθεί κανείς. Και η απάντηση είναι: λόγω της παρουσίας του όγκου της Πίνδου με διεύθυνση απο βορά προς νότο. Γενικά όλες αυτές οι οροσειρές ξεκινώντας από Ήπειρο, Θεσσαλία, Στερεά και  Πελοπόννησο «κόβουν» τη ροή του μελτεμιού προς το Ιόνιο. Αφήνουν μόνο κάποιους μέτριους ή ισχυρούς ανέμους στον Πατραικό Κόλπο.

Συχνότητα μελτεμιών.

Η συχνότητά των μελτεμιών εξαρτάται απο τις καιρικές συνθήκες τις Ευρώπης. Στη περίπτωση που από τη Κεντρική Ευρώπη και τα Βορειοδυτικά Βαλκάνια διέρχονται χαμηλά και πέφτουν ισχυρές βροχές το καλοκαίρι σε αυτά τα μέρη, τότε εμείς δεν έχουμε μελτέμια. Ο λόγος είναι το οτι ο αντικυκλώνας των Αζορών, ήτοι το μόνιμο σύστημα υψηλών πιέσεων του Ατλαντικού, θα καταφέρει να επεκταθεί μέσα στην Ευρώπη. Έτσι ευνοείται ο συνδυασμός με τις χαμηλές πιέσεις της Ανατολικής Μεσογείου και να έχουμε μελτέμια.

Ένταση και διεύθυνση του μελτεμιού.

Η ένταση του μελτεμιού μπορεί να ξεκινά από τα 4 μποφόρ αλλά και να φτάσει τα 8-9. Κατά τη διάρκεια της ημέρας επικρατεί ένα σύστημα ανοδικών κινήσεων πάνω από τη ξηρά και καθοδικών πάνω από τη θάλασσα. Αυτό το σύστημα διευκολύνει την ορμή των μελτεμιών. Αντίθετα τις βραδυνές ώρες η ένταση των μελτεμιών μειώνεται εφόσον πλέον επικρατούν συνθήκες ευστάθειας.

Η διεύθυνση των μελτεμιών διαφέρει ανά περιοχή και έτσι έχουμε:

  • στο Βόρειο Αιγαίο : βορειοανατολική διεύθυνση,
  • στο Κεντρικό Αιγαίο και το Ικάριο: βόρεια διεύθυνση,
  • στο Μυρτώο πέλαγος και το Δυτικό Κρητικό: βόρειο – βορειοανατολική διεύθυνση,
  • στο υπόλοιπο Κρητικό και το Καρπάθιο: βόρειο – βορειοδυτική διεύθυνση, και
  • στη θαλάσσια περιοχή δυτικά της Ρόδου : δυτική – βορειοδυτική διεύθυνση

Πότε εμφανίζεται.

Παρά τις παρατηρήσεις των προγόνων μας το μελτέμι μπορεί να εμφανισθεί από το Μάιο οπότε μιλάμε για πρόωρο μελτέμι.  Άλλοτε αρχίζει κάπου στα μέσα Ιουνίου και μπορεί να φτάσει μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου, το όψιμο μελτέμι. Γενικώτερα, τον Ιούλιο και τον Αυγούστο τα μελτέμια παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη ένταση και συχνότητα.

Τα  μελτέμια γενικά έχουν ευεργετικές επιπτώσεις κυρίως στα νησιά του Αιγαίου και στην Ανατολική Ηπειρωτική Ελλάδα γιατί παρασύρουν την υγρασία που δημιουργείται από την εξάτμιση του θαλασσινού νερού. Έτσι τα μελτέμια καταφέρνουν να μειώσουν σημαντικά τη θερμοκρασία του τόπου όπου πνέουν.

 

 

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Close